^[۲]

جغرافیا

در محدودهٔ جغرافیایی ۵۴ درجه تا ۵۶ درجهٔ طول شرقی و ۳۶٫۳۰ تا ۳۸٫۱۵ عرض شمالی و در بین استان‌های مازندران، سمنان و خراسان شمالی قرار دارد و مرکز آن شهر گرگان است.

حد شمالی این استان محدود به جمهوری ترکمنستان و بخش غربی استان محدود به دریای مازندران است. مساحت این استان بالغ بر ۷/۲۰۴۳۷ کیلومتر مربع (۱٫۳ درصد از کل مساحت کشور) است. این استان دارای هفت شهر به نام های گرگان ٫ گنبد کاووس ٫ بندر ترکمن ٫ آق‌قلا ٫ بندر گز ٫ علی آباد ٫ کردکوی و مینو دشت و دارای 16 شهر و 16 بخش و 45 دهستان می باشد.

آب و هوا

بخش بیشتر استان گلستان آب‌وهوای معتدل مدیترانه‌ای دارد ولی جلگهٔ گرگان به لحاظ مجاورت با صحرای ترکمنستان، دوری از دریا و کاهش ارتفاعات، آب و هوای نیمه بیابانی و گرم دارد. دو شهر رامیان و گرگان دارای بیشترین بارندگی سالیانه هستند.

عوارض طبیعی

جنگلهای مرطوب دامنه‌های شمالی البرز در مشرق به جنگلهای مینودشت و گلستان می‌رسد. قله چالویی شاه‌کوه از مهم‌ترین قله‌های استان گلستان و ارتفاع آن ۳۷۵۰ متر است. مراتع عمدهٔ قشلاقی استان در جلگه گرگان است که بین رودخانه گرگان و مرکز ترکمنستان قرار دارند.

استان گلستان از نظر ناهمواری به سه ناحیه زیر تقسیم می‌شود: * ناحیهٔ کوهستانی: این ناحیه از ارتفاع ۵۰۰ متری تا بیش از ۳۰۰۰ متر را در بر گرفته و پوشیده از گونه‌های جنگلی و مرتعی است.

• ناحیهٔ کوهپایه‌ای: این ناحیه شامل تپه‌های کوچک بادرُفت، تپه‌ماهورها و بدبوم‌ها است که پوشیده از اراضی جنگلی هستند.
• ناحیه جلگه‌ای و اراضی پست: ارتفاع این ناحیه در حاشیه دریای مازندران و خلیج گرگان پایین‌تر از سطح دریای آزاد و به تدریج به سمت شرق به ارتفاع افزوده می‌شود. این منطقه محل استقرار شهرها و اکثر روستاهای استان است. به لحاظ تراکم جمعیت، اراضی کشاورزی، صنایع، دامپروری از اهمیت بسزایی برخوردار است.

اقتصاد

در اقتصاد استان کشاورزی به ویژه دامداری نقش اساسی دارد. صنایع عمده وابسته به کشاورزی و جنگل و صنایع دستی است.

زبان

فارس‌ها اکثریت مردم این استان را تشکیل می‌دهند.^[۳] زبان فارسی زبان میانجی مردم این استان است و دیگر زبان‌های رایج گفتاری در این استان عبارت‌اند از مازندرانی، ترکی و ترکمنی. فارسها در نواحی مركزی و جنوبی منطقه سكنی دارند و به دو گروه فارس‌های بومی و مهاجر تقسیم می شوند. فارسهای بومی استان بیشتر به لهجه گرگانی، و گویش‌های كتولی و مازندرانی تكلم دارند. این گروه از مردم استان شیعه مذهب می باشند. ترک‌ها در بخشی از دو شهر رامیان و مینودشت، مازندرانی‌ها در شهرهای غربی (کردکوی - بندرگز - نوکنده) و روستاهای غربی استان (حد فاصل شهر گرگان تا مرز استان مازندران) کتولی‌ها بیشتر در اطراف شهرستان علی آباد کتول و ترکمن‌زبانان در بخش شرقی و شمالی استان سکونت دارند. کتولی و سیستانی از گویش‌های فارسی رایج در این استان است.^[۴]

سدها

کوثر، وشمگیر، گرگان، نومل، گرمابدشت، گلستان یک و دو.

راه‌های ارتباطی

استان گلستان از طریق راه آهن سراسری (راه آهن شمال) از شهر گرگان تا بندر ترکمن و از آنجا به ساری و سوادکوه و گرمسار و تهران متصل شده‌است. همه ساله به دلیل موقعیت خوب استان در مسیر مسافرین عازم به مشهد از سمت استان مازندران پذیرای هزاران گردشگر ایرانی است.

سوغات مهم

جاجیم، صنایع دستی، ماهی، خاویار، پنبه، حلوا اماج، نان شیرینی (زنجفیلی، نون عیدی، قُطاب، پشت زیک (کنجدی)، پادرازی)، قالی، قالیچه، پشتی ترکمنی ، عرق کشمش.

شهرها و شهرستان‌ها