بى شک مساله غذا و امنيت غذايى يکى از اساسى ترين و مهمترين چالش هاى عصر حاضر و آينده است. افزايش جمعيت جهان از يکسو و استفاده از حداکثر وسعت زمينهاى قابل کشت، مسير حرکت بشر را از تلاش در جهت افزايش سطح زير کشت به سمت افزايش عملکرد در واحد سطح سوق داده است. و لذا متخصصين علوم کشاورزى سالهاست که دو موضوع «به زراعى» و «به نژادى» را به عنوان استراتژى هاى اصلى و کلى جهت تامين آينده غذايى بشر برگزيده اند.
بى شک مساله غذا و امنيت غذايى يکى از اساسى ترين و مهمترين چالش هاى عصر حاضر و آينده است. افزايش جمعيت جهان از يکسو و استفاده از حداکثر وسعت زمينهاى قابل کشت، مسير حرکت بشر را از تلاش در جهت افزايش سطح زير کشت به سمت افزايش عملکرد در واحد سطح سوق داده است. و لذا متخصصين علوم کشاورزى سالهاست که دو موضوع «به زراعى» و «به نژادى» را به عنوان استراتژى هاى اصلى و کلى جهت تامين آينده غذايى بشر برگزيده اند. در اين راستا متخصصين اصلاح نباتات به سمت توليد ارقام اصلاح شده و پرمحصول، دانشمندان علوم ژنتيک و بيوتکنولوژى کشاورزى به سمت دستکاريهاى ژنى گياهان و متخصصين علوم زراعى نيز به سمت اصلاح سيستمهاى زراعى موجود و ابداع سيستمهاى نوين مديريت مزرعه روى آورده اند. در اين ميان مساله کمبود آب و حساسيت هاى قابل درکى که در ساليان اخير در قبال موضوع حفظ محيط زيست و حفظ منابع انرژى ايجاد شده است و نظر به اينکه سيستمهاى سنتى کشاورزى با مديريت غلط آب و از طرفى مصرف بى رويه کودها، علفکشها و آفت کشهاى شيميايى از مهمترين منابع آلودگى محيط زيست بوده است. لذا متخصصين علوم زراعى در ساليان اخير بدنبال شيوه هاى نوينى در مديريت مزرعه بوده اند که علاوه بر بهينه سازى مصرف نهاده ها، عملکرد را نيز افزايش داده و در نهايت بازده اقتصادى توليد را بالا ببرد. در جهت چنين هدفى بود که از اوايل دهه اخير موضوع کشاورزى دقيق مطرح شده است. بديهى است در سطح يک مزرعه هر چند کوچک با متغيرهاى مختلفى مواجه هستيم. تفاوت ويژگى هاى خاک قسمتهاى مختلف مزرعه از يک سو و نيازهاى تفاوت گياهان بخشهاى مختلف مزرعه از ديگر سو و نيز ساير عوامل متغير در سطح مزرعه نيازمند اعمال مديريت متغير و متناسب با هر قسمت از مزرعه مى باشد که نياز به چنين مديريت متغيرى فلسفه اصلى پيدايش سيستم کشاورزى دقيق بوده است. کشاورزى دقيق که گاهى آن را کشاورزى «خاص مکانى» نيز مى نامند، يک نوع نگرش جديد در مديريت مزرعه است. به عبارتى ساده تر، کشاورزى دقيق سيستمى است که توليدکنندگان کشاورزى مى توانند بوسيله آن تغييرات3 و غيريکنواختى هاى داخل مزرعه را شناسايى کرده و سپس با مديريت اين تغييرات در جهت افزايش محصولات زراعى و افزايش بهره ورى گام بردارند. به بيان ديگر کشاورزى دقيق يک استراتژى مديريتى است که جزئيات و اطلاعات مربوط به هر قسمت از مزرعه را به کار گرفته و مديريت دقيقى بر نهاده ها اعمال مى کند. در اين نوع سيستم اطلاعات ويژه نوع خاک و کيفيت توليد هر قسمت کوچک از مزرعه جمع آورى شده و مقدار نهاده متناسب با آن قسمت بصورت بهينه بکار برده مى شود. فلسفه اى که کشاورزى دقيق بر آن استوار است اين است که براى افزايش بازده اقتصادى و کاهش آلودگى محيط زيست، نهاده هاى کشاورزى و مواد شيميايى مصرفى همچون کودهاى شيميايى، آفت کشها و علف کشها دقيقا به همان ميزان مورد نياز هر بخش کوچک از مزرعه بکار برده شود، نه بيشتر و نه کمتر. على رغم اينکه در نگاه اول کاربرد کشاورزى دقيق مديريت پيچيده اى را مى طلبد و از طرفى توجيه اقتصادى چنين سيستمى با ترديدهايى مواجه است اما بنظر مى رسد با توجه به چالشهاى عمده اى که جهان امروز در زمينه آب، غذا، آلودگى محيط زيست و منابع انرژى با آنها مواجه است، نسلهاى آينده ناگزير به روى آوردن به چنين شيوه هايى خواهند بود. هر چند که در حال حاضر نيز اين نوع سيستم مديريت مزرعه در کشورهاى پيشرفته بويژه آمريکا در حال تبديل به سيستم رايج کشاورزى مى باشد. سهولت دسترسى به ابزارها و تکنولوژى پيشرفته در اين کشورها و همچنين سطح وسيع اغلب مزارع از ديگر عوامل روى آوردن اين کشورها به اين نوع سيستم کشاورزى مى باشد. از طرف ديگر حساسيتهايى که در کشورهاى توسعه يافته نسبت به خطرات زيست محيطى و بيولوژيکى محصولات کشاورزى حاصل از دستکارى هاى ژنتيکى ايجاد شده است کشاورزان اين کشورها را به استفاده از سيستم هاى به زراعى جهت افزايش عملکرد در واحد سطح راغب تر مى کند. البته بديهى است چنين سيستم مديريتى با توجه به تکنولوژى و ابزار پيشرفته اى که مى طلبد بيشتر در مزارع وسيع قابل اجرا و داراى توجيه اقتصادى خواهد بود. و بنظر مى رسد بر خلاف کشورهاى پيشرفته که توجه ويژه اى به اين نوع سيستم کشاورزى نشان داده اند، کشورهاى در حال توسعه و توسعه نيافته همچنان استفاده از ارقام اصلاح شده و در برخى موارد محصولات بيوتکنولوژى را بر استفاده از چنين شيوه هايى ترجيح دهند. هر چند عصر آينده ملزومات ديگرى را مى طلبد.

منبع : شبکه علمى کشاورزى و منابع طبيعى ايران