استانداردهای بذر در گیاه علف چای
Hypericum perforatum
مقدمه :
گل راعی یا علف چای با نام علمی Hypericum perforatum از خانواده Hypericacaeae می باشد .گیاهان این جنس با گونه های متعدد علفی ، درختچه ای و درختی با برگهای متقابل نقطه نقطه می باشند.
بسیاری از گونه ها تزئینی و برخی دارویی اند .
در اروپای قرون وسطی اعتقاد بر اینبوده که یعنی گیاه دارای قدرت معجزه گری در دفع ارواح خبیثه دارد.در اایران بیشتر در نواحی شمالی در آب و هوای نیمه مرطوب کشت می شود.این گیاه،گیاه مناسبی برای ایجاد فضای سبز می باشد،ولی در نقاط مرکزی ایران مانند اصفهان هم کشت می شود.
2)گیاه شناسی و فنولوژی:
گل راعی یا علف چای گیاهی است پایا،چند ساله،با ساقه ای نسبتا پر پشت با برگ های کوچک و بیضی شکل،برگ های آن بدون کرک با غده ای ترشحی که در زیر نور به صورت آبکش مانند دیده می شوند.به این دلیل به این گیاه هزار چشم می گویند.در واقع با لکه های قرمز شفافی که روی برگ هایش قرار دارد شناسایی می شود.
گل آذین علف چای به شکل خوشه بوده و دارای گلهای منفرد،زرد بسیار خوش رنگ با نقاط سیاه کوچک می باشد که بر روی آنها پرچم های متعددوجود داردکه از نیمه ی دوم اردیبهشت تا اواخر شهریور ماه شکفته می شوند.ریشه ی علف چای بسیار منشعب،میوه ی آن به صورت کپسول هایی به رنگ خاکی وبذر های بسیار ریز و سیاه رنگ دارد.
3)استاندارد های بذری:
نوع میوه ی بذری از نوع فندقه و به شکل بیضی که درذدو طرف نوک آن مشخص می باشد.رنگ بذر قهوه ایسیر است.برای سبز شدن بذور در زمین ابتدا باید بذرها در خزانه کشت کرد.وزن هزار دانه به طور...گرم و از 1/تا...گرم متفاوت می باشد.در شرایط آزمایشگاه استفاده از بستر ...و دمای 20تا30درجه ی سانتی گراد به مدت 14روز برای سبز شدن توصیه شده است.
4)ارزش غذایی:
سرشاخه های علف چای محتوی تانن،فلاونوئید،هایپیسین و گلو کوزیدهاییاز قبیل روتین،هیپرینو ویتامین پ می باشد.روغن گیاه را باخیساندن سر شاخه های گلداردر روغن زیتون یا آفتابگردان به دست می آورند.در بذرها مقدار زیادی از نوعی تننشبیه تانن چای،روتن،ویتامین ث و چندین ماده ی دیگر وجود دارد.مقدار تانندر گل ها بیشتر ودر ساقه های جوان کمتر از برگها است.
5)خواص دارویی:
1-5قسمتهای مورد استفاده و خواص دارویی:
بیشتر از برگ و سر شاخه های گلدار به عنوان مسکن،قابض،ضد عفونی کننده ی مجاری ادرار و التیام دهنده ی زخم ها استفاده می شود.ماده ی قرمز رنگ هایپریسینبه ویژه در بذر علف چای در اثر صد ضد افسردگی در انسان دارد.روتن ماده ارزشمندی است که بر تراوایی غشاء تاثیر داردو در درمان غده های مغزی به کار می رود.در پزشکی سنتی از این گیاه در درمان میگرن،درد های سیاتیک،نقرس و تسکین اعصاب،قولنجهای کبدی و ضد کرمو همچنین در استعمال خارجی به عنوان ضد عفونی کننده ی زخم ها استفاده می شده است. در سالهای اخیر در طب پیشرفته در مورد تحریک و تقویت سیستم دفاعی بدن از این گیاه استفاده می کنند.
2-5موارد عدم مصرف :
کلیه ی گونه های جنس هیپریکوم موجب بروز حساسیت نوری در انسان و دام می شوند.بنابرین در صورت مصرف زیاد با دارو های مشتق باید از قرار گرفتن در معرض نور شدید آفتاب خودداری شود.
6)اکولوژی:
این گیاه بیشتر در مناطق خشک،مر غزار ها و مراتع آفتابگیر می روید.این گیاه بومی بریتانیاو اروپا می باشد. علف چای به سرما،کم آبی و شوری حساس است و خاک های دارای زهکشی را ترجیح می دهد.برای افزایش گلدهی علف چای مکان های آفتابی برای کشت مناسب تر می باشد.
7).کاشت،داشت،برداشت:
1-7 کاشت و تکثیر:
تکثیر گل راعی از طریق بذر در بهار و تقسیم اندام زیر زمینی (ریشه راست) در پاییز انجام میشود .
بذر ها نسبت به کست عمیق حساس اند که به دلیل ریز بودن آن است .
برای نشاء کاری بذر بر روی بستر نرم پاشیده شده روی آن ماسه و کود پوشیده یا پرلیت و یا سبوس برنج ریخته می شود و و تا سبز شدن بذر ، بستر بذر مرطوب نگه داشته می شود .
گیاهچه حاصل بسیار شکننده و کوچک است . نشاء در مرحله 4 تا 6 برگی به زمین اصلی منتقل می شود .
7-2 برداشت :
بیشترین مواد موثر علف چای در سر شاخه های گلدار این گیاه است ، بنابراین هنگامی که 80 در صد مزرعه به گل نشسته میتوان سرشاخه های گلدار را درو کرده و در سایه خشک کرد .
در یک فصل برداشت دیگری هم می توان انجام داد که مجموع دو برداشت حدود 2 تن ماده خشک است.
اگر هدف برداشت ، بذر ، باشد باید هنگام رسیدن بوته ها که رنگ کپسول خاکی رنگ شدند اقدام به برداشت سرشاخه ها و جداسازی بذر نمود.
منابع :
1 )ولاگ.ژان و استودولا.ژیری . ترجمه زمان.ساعد.1370 گیاهان دارویی .انتشارات ققنوس
2 )دکتر مجنون حسینی.ناصر،مهندس دوازده امامی.سعید1386.انتشارات دانشگاه تهران
3 )دکتر صمام شریعت.سیدهادی.1383.گزیده گیاهان دارویی.انتشارات مانی
تهیه کننده : سید مجتبی مدرس هاشمی & الهام خالقی مهر
