استانداردهای بذری گیاه علف پشمکی

مقدمه:

علف پشمکی به نام Bromus tomentellus   می باشد. اين جنس شامل حدود 60 گونه است که در گروه گندميان دانه ريز قرار دارند گونه های اين جنس اغلب در نواحی معتدله شمالی يافت می شود علف پشمکی عمدتا در اصفهان در مراتع شهرستانهای فريدون، فريدونشهر، چادکان و سميرم کشت می شود. اين گياه از بهترين گراسهای کوهستانی برای اصلاح و توسعه ی مراتع ييلاقی می باشد.

گياه شناسی:

علف پشمکی گياهی است دائمی با عمر طولانی دارای برگهای باريک و آويزان و ريشه های نسبتا عميق با ساقه ماشوره ای راست، گاهی در پايين خوابيده، پشته ای، صاف، بی کرک می باشد که در قسمت پايين غلافها دارای تارهای کوتاه پژمردنی مشبک، پهنک برگ باريک خطی، نوک تيز که در دو سطح پوشیده از کرکهای سفيد پاکوتاه و بلند، چانيکول کم و بيش انبوه، سنبلچه ها رنگ سبز روشن يا زرد کمرنگ دارد. پهنک برگ بروموس مسطح و حاشيه ی غلاف به شکل لوله ای رشد يافته است، پس از ريزش برگهای اوليه يا به عبارتی مرگ آنها برگهای جديد پهن تر و دارای کرک کمتری هستند. شروع رشد رويشی اواخر اسفند تا اواخر فروردين ماه می باشد اواخر فروردين ماه تا اواخر ارديبهشت نيز زمان گلدهی است، در نيمه دوم خرداد تا اواسط تير بذر دهی آغاز و در اواسط تير تا مرداد بذرها ريزش می يابند سپس گياه خشک شده و خواب تابستانه آغاز می شود (این مدت کمتر از يک ماه است) در پاییز رشد مجدد علف پشمکی آغاز و نهايتا با کاهش دما خواب زمستانه شروع می شود.

استانداردهای بذری:

بذرها مسطح به نسبت بزرگ و سبک و به رنگ قهوهای و خاکستری می باشد. بذرهای اين گياه به راحتی از بذرهای انواع يکساله که ريشکدار هستند و به جای اينکه مسطح باشند حاشيه ی لوله ای دارند قابل شناسايی می باشند. وزن هزار دانه ی آن 5 گرم می باشد. بذر از دير رسی کمی برخوردار است و قوه ی ناميه ی آن در صورت شريط نامساعد کاهش می يابد.

ارزش غذايی:

برای نگهداری علوفه می توان آن را سيلو نمود. چنين سيلوی علوفه ای با کيفیت بالا را از نظر محتوی پروتئين، کاروتن و مواد مغزی قابل جذب در دسترس قرار می دهند. در اوايل فصل رشد درصد پروتئين بالا دارد ولی با افزايش سن به سرعت پروتئين قابل هضم کاهش می يابد. اين گياه بسيار خوشخوراک بوده و تمام کلاسه های دام خصوصا گوسفندو گاو بخوبی از آن چرا می نمايند اما پس از خشک کردن تمایل دام به آن به شدت کاهش مي يابد.

اکولوژی:

حدود 43 گونه از اين جنس بومی آمريکا نی باشند. اين گياه با نوعی سازگاری در شرايط گرم و خشک که شامل خواب اين گياه تا زمان برگشت هوای خشک و مرطوب پاييزه است قادر است زنده بماند و بقای خود را حفظ نمايد. در ايران عموما در مناطق کوهستانی البرز مرکزی رويش می يابد. اين گياه در خاکهای کم عمق تا عميق و بافت سبک تا متوسط به ندرت سنگين رویش دارد. بهترين خاک، خاک سيلتی لومی عميق می باشد.

کاشت، داشت، برداشت:

خصوصيات زراعی:

بهترين زمان کاشت آن اوايل بهار می باشد.بروموس هم به صورت خالص هم مخلوط کشت می شود. کشت مخلوط با لگومها يا ساير گندميان انجام می شود. عمق کشت برای بذر مانند ساير گندميان بذر ريز 2/1 تا5 سانتی متر است. اگر بذر خيلی کم عمق باشد با يک بارندگی سبک جوانه می زند اما قبل از اينکه ريشه چه بتواند به اندازه کافی در خاک نفوذ کند و گياهچه را حفظ کند سطح خاک خشک و باعث ضعيف شدن يا از بين رفتن گياه می شود. برای کشت در آبراهه ها بذر بيشتری نياز است. اين گياه چون زود خشک می شود و پس از خوشه چينی نيز دام ميل و رغبتی به چرای آن نشان نمی دهد، توصيه شده بيشتر به صورت مخلوط کشت گردد.

برداشت:

زمانی که خوشه های اين گياه ارغوانی شد زمان رسيدن فرا رسيده است ودر زمان رسيدگی کامل خوشه قهوه ای رنگ می شود و تا چند سانتی متر زير خوشه ها به رنگ زرد و بقيه هنوز سبز هستند. در مرحله برداشت بذر ها قهوه ای رنگ دیده می شود. از مزايای این گیاه اين است که بعد از برداشت بذرها، قسمت باقيمانده گياه به مدت طولانی تر سبز باقی می ماند و جهت توليد علوفه خشک يا استفاده چراگاه قابل برنامه ريزي است.

موارد استفاده:

علف پشمکی از گندميان کليدی و با ارزش مرتعی فصل رشد سرد و با فرم بيولوژيک دسته ای است که با پراکندگی زياد در گستره وسيعی از مراتع کوهستانی کشور به صورت غالب يا در ترکيب تیپ های مرتعی وجود دارد. اصولا کشت اين گياه برای توليد علوفه صورت می گيرد و برخی سالها سطحی از مزرعه را می توان برای توليد بذر اختصاص دارد. سيستم گسترده ريشه ای اين گياه توام با حفاظت سطح خاک توسط آن، اين گراس را برای کنترل فرسايش آبرا هه ها و تراسها يی که زهکشی خوبی دارند قابل استفاده می نمايد. بروموس برای حفاظت شانه جاده ها، شيب های کنار جاده ها نيز قابل استفاده است.

تهيه کنندگان: سيد مجتبی مدرس هاشمی &  الهام خالقی مهر